Wat kolkt daar achter Erwin Krol?

de Volkskrant, Kennis, 10 september 2005 (pagina K07)
Martijn van Calmthout

Dagelijks staan op de televisie de weermannen en weervrouwen ervoor te gesticuleren alsof het de normaalste zaak van de wereld is: satellietopnames die de kijker kennelijk in hc)hc)n oogopslag vertellen hoe het ervoor staat met het weer van de komende dagen. Dat laatste lukt met het handen- en voetenwerk van de voorspellers doorgaans heel aardig. Maar wat is er werkelijk op zulke satellietfoto's te zien? Veel meer dan de kijkers beseffen, is de gedachte waarop weerjournalist en ex-KNMI'er Kees Floor zijn fotoboek Het weer op satellietbeelden baseert.

Wie goed met Floor meekijkt naar zijn collectie schitterende en gedetailleerde beelden, ziet opeens van alles wervelen, kolken, golven, ziet banden en wolkenstraten en convectiecellen, mistvelden en optorenende onweerswolken. Allemaal dingen waar Erwin Krol gemakshalve overheen wuift.
Eigenlijk zijn de meeste weersatellieten betrekkelijk ordinaire fototoestellen, zij het dat ze op een hoogte van zo'n 750 tot 850 kilometer boven de aarde hangen. In het zichtbare deel van het spectrum zien ze eigenlijk maar één ding: wolken.
Wolken zeggen echter veel over de atmosfeer aan het aardoppervlak omdat ze precies verraden waar de lucht opstijgt. Dat kan gebeuren doordat bergen de lucht omhoog forceren. Of wanneer warme en koude lucht elkaar ontmoeten; of boven warm zeewater of opgewarmd land. Opstijgende lucht koelt af en raakt verzadigd met waterdamp, dat daardoor condenseert. De druppeltjes die daarbij ontstaan, vormen wolken, al dan niet van ijskristallen.
Wind en grootschalige stromingen geven aan de wolkendekken uiteindelijk uitgesproken structuren, de kolossale spiralen van orkanen met hun wolkenvrije oog als machtig hoogtepunt.
Floor legt bij de meeste van die structuren en details geroutineerd uit hoe ze ontstaan. Wie een orkaan wil maken, of een onweersfront, kan zodoende bij hem goed terecht. Helaas laat hij in het midden hoe je zelf aan een satellietfoto het weer van morgen en overmorgen afleest. Dat blijft kennelijk toch het geheim van de weerman die er echt voor heeft doorgeleerd.