Kans op een Elfstedentocht 1900-2008. Bron: Hans Visser, Planbureau voor de Leefomgeving.

In de afgelopen honderd jaar is gebleken dat het evenement een stootje kan hebben. Jaren van recessie, de oorlogsjaren en jaren zonder vrieskou kregen de organisatoren en vrijwilligers niet klein. Zelfs een sprong van 22 jaar, van 1963 naar 1985, werd moeiteloos overbrugd. Het elfstedenvirus lijkt vitaal genoeg om ook langere perioden van inactiviteit te kunnen overleven. Het is alsof de Elfstedentocht nooit zal verdwijnen. Maar zeg nooit 'nooit'. Want hoe gaat het bijvoorbeeld met de continuïteit van het evenement als de huidige generatie schaatsers, ijsmeesters en vrijwilligers van ijswegencentrales haar laatste tocht heeft volbracht en een toekomstige generatie zelf geen Elfstedentocht meer heeft meegemaakt?
Staat iets dergelijks te gebeuren? KNMI-klimaatonderzoeker Theo Brandsma houdt het op vier tot tien Elfstedentochten in deze eeuw, waarvan de meeste in de eerste helft. Voorlopig geen vuiltje aan de lucht dus. Ook statisticus Hans Visser van het Planbureau voor de Leefomgeving heeft zich verdiept in de mogelijkheden van Elfstedentochten, nu en in de toekomst. Hij komt uit op een verdere afname van de kans dat de tocht kan doorgaan. In 2008 bedroeg die kans nog slechts 1 op 18. Die herhalingstijd van 18 jaar is een gemiddelde. Nu eens zijn de tochten jaar op jaar, dan weer zit er ellenlange periodes tussen.
Uitgaande van KNMI-scenario's voor klimaatverandering tot het midden van deze eeuw, komt Visser tot nog veel verder afnemende kansen. In het voor schaatsliefhebbers gunstigste geval bedraagt de kans op een Elfstedentocht rond 2050 1 op 18. Dat klinkt nog niet zo alarmerend. In het meest ongunstige geval, een bovengrens van de bovengrens - om de gedachten te bepalen vergelijkbaar met de 1,30 meter zeespiegelstijging van de Deltacommissie, - is de gemiddelde herhalingstijd voor 2050 echter 180 jaar. Hoewel er ook dan nog jaren met opeenvolgende Elfstedentochten mogelijk blijven, zullen er - zelfs als de waarheid in het midden ligt - generaties komen die de belevenis van de Tocht der Tochten niet uit eigen ervaring kennen. Dan komt de Elfstedentocht op een heel andere manier dan in 1963 te verkeren in zwaar weer.