Kees Floor, Het Waterschap, november 2008

'Hoe moet je met je regionaal waterbeheer inspelen op de gevolgen van klimaatverandering?' Rond dit thema werken twee Nederlandse waterschappen en partners uit Duitsland, Engeland, België en Frankrijk samen in het internationale WAVE project. WAVE staat voor 'Water Adaption is Valuable for Everybody'. Piet van Erp van Regge en Dinkel is projectmanager; Groot Salland is de andere Nederlandse deelnemer. De Europese Unie betaalt de helft van de kosten.

'Klimaatverandering is een hot item', zegt Van Erp, die eerder met deels dezelfde partners een Europees samenwerkingsproject uitvoerde over regionaal waterbeheer. Daarbij lag de focus nog geheel op overstromingen van beken en rivieren. 'Inmiddels weten we dat klimaatverandering ook leidt tot meer droogteperioden. Klimaatbestendig waterbeheer moet daarop dus ook een antwoord geven. Daarom hebben we het aandachtsgebied verbreed', licht Van Erp de ruimere insteek toe.

Foto: Erik Rottink.

Foto: Peter Kappers

Foto: Tony Ruiter

Klimaatlabel
De projectpartners hebben dezelfde ideeën over integraal waterbeheer. Ook zijn ze het erover eens dat adaptatie aan klimaatverandering nieuwe mogelijkheden biedt. Verder zijn ze allemaal wel op de een of andere manier bezig met activiteiten waaraan je een klimaatlabel kunt hangen. Bescherming tegen hoog water blijft uiteraard belangrijk. Verscheidene deelnemers werken aan het natuurlijker maken van eerder gekanaliseerde lopen van beken en rivieren, veelal in combinatie met het verbeteren van doorstroomprofielen en het aanleggen van overstromingsgebieden. Nieuw voor dit project is de toegenomen aandacht voor retentiegebieden om verdroging tegen te gaan.
Naast de uitvoering van dergelijke maatregelen zijn ook de voortrajecten belangrijk: Hoe kun je toekomstige stadsuitbreiding combineren met meer ruimte voor water, om wateroverlast en verdroging tegen te gaan? Hoe betrek je andere overheden, natuurbeheerders, burgers en overige belanghebbenden bij je plannen? Wat moet je wel en wat juist niet doen om draagvlak te creëren?
Alle partners lopen in hun dagelijks werk tegen dit soort vragen aan. 'Er valt veel te winnen als we de kennis die daarover op de verschillende plaatsen in Europa wordt ontwikkeld, delen', weet Van Erp uit ervaring. 'Om die kennisuitwisseling tot stand te brengen, omvat het project ook een aantal gezamenlijke activiteiten'.

Gezamenlijke activiteiten
In een daarvan probeert men gedaan te krijgen dat het waterbeheer in de ruimtelijke planning de rol krijgt die het toekomt. Hoewel politici en beleidsmakers het belang van water meestal wel zeggen te onderkennen, 'vergeten' ze op beslismomenten daaruit de juiste consequenties te trekken. Onderlinge uitwisseling van ervaringen kan de partners helpen de mogelijkheden en de risico's van water in de regio bij politici en beleidsmakers hoger op de agenda te krijgen.
Een tweede gezamenlijke activiteit omvat een risicoanalyse per regio. Elke partner brengt in kaart hoe kwetsbaar zijn watersystemen zijn voor de voorspelde veranderingen in het klimaat. Gezamenlijk overleg moet de partners helpen hun methoden voor risicoanalyse aan te scherpen. Ook wordt er gewerkt aan een gemeenschappelijk standpunt over welke risico's nog aanvaardbaar zijn en welke niet.
Activiteit nummer 3 gaat over het traject van beleid naar uitvoering. Aan plannen geen gebrek, maar hoe voer je die uit? Hoe run je zo'n project? Hoe ga je om met weerstanden van belanghebbenden? Hoe krijg je je eigen bestuur mee? En, ook niet onbelangrijk: hoe kom je aan geld? De bevindingen moeten uitmonden in een handboek 'Naar een ruimtelijke balans tussen water en landgebruik' en een draaiboek voor projectmanagers.
De laatste gezamenlijke activiteit betreft het omgaan met calamiteiten. De Belgen hebben al een website waarop iedereen kan zien of er overstromingsgevaar bestaat en of het eigen huis of erf gevaar loopt. De Engelsen kun je in noodsituaties bellen voor op de persoon toegesneden informatie. Andere partners hebben op dit terrein nog niets, maar zijn wel aan het denken gezet. Veiligheidsplannen zullen naast elkaar worden gelegd en besproken. Daarnaast staat 'job rotation' op het programma. In het kader daarvan gaan medewerkers van de ene partner een of twee weken aan het werk bij een andere partner.

Samenwerking
Wegen de voordelen van het WAVE-project op tegen alle rompslomp van projectvoorstellen schrijven, urenstaatjes inleveren en deliverables produceren? Van Erp aarzelt geen moment: 'De kennisverrijking die dit project oplevert, is voor alle partners van onschatbare waarde. Ook je netwerk wordt veel groter. Ik bel een collega in Engeland of Duitsland nu even gemakkelijk als iemand hier op kantoor. Verder levert WAVE veel publiciteit op; we profileren ons naar andere instanties en naar de burger toe'.
Van Erp is verder erg ingenomen met de Europese subsidie. Het geld is sowieso welkom, maar de Europese steun ervaart hij vooral als keurmerk. 'Als je Europees geld hebt, ben je goed bezig en krijg je door een vliegwieleffect andere potentiële subsidiegevers ook gemakkelijker mee', is zijn ervaring. 'Verder hebben we de Regge nu op de kaart gezet als Europese rivier!'